Przemoc domowa – co to takiego?

Przemoc domowa – co to takiego?

Zadania, zasady i  sposób postępowania wobec osób doznających przemocy, osób stosujących przemoc i świadków przemocy domowej określa ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1673)

Przemoc domowa to zamierzone działanie, które wykorzystuje przewagę siły, a skierowane jest przeciwko bliskiej osobie. Osoba stosująca przemoc domową narusza prawa i dobra osobiste osoby bliskiej, powoduje psychiczne lub fizyczne cierpienia, narażając tę osobę na niebezpieczeństwo utraty życia, zdrowia lub mienia. Narusza jej godność, nietykalność cielesną lub wolność, w tym seksualną; powoduje szkody na jej zdrowiu fizycznym lub psychicznym, ogranicza lub pozbawia tę osobę dostępu do środków finansowych lub możliwości podjęcia pracy, uzyskania samodzielności finansowej oraz istotnie narusza prywatność osoby doznającej przemocy lub wzbudza u niej poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia – także za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

Można mówić o przemocy rodziców wobec dziecka, przemocy wobec żony, męża,  partnera, przemocy wobec osób starszych, przemocy wśród rodzeństwa oraz przemocy wobec rodziców. Wśród form przemocy wyróżnia się sześć podstawowych:

• fizyczna, najbardziej widoczna i najtrudniejsza do ukrycia. To właśnie jej drastyczne przykłady są pokazywane przez media, a za jej stosowanie zapadają najczęściej wyroki sądowe. Do przemocy fizycznej zalicza się bardzo szeroki wachlarz zachowań osoby stosującej przemoc domową: od szturchania, popychania, ciągnięcia za włosy, aż do zachowań powodujących ostre urazy fizyczne, wymagające opieki medycznej czy wręcz hospitalizacji.
• psychiczna (emocjonalna), często zaczyna się niepostrzeżenie, początkowo jest nawet niedostrzegana przez osoby, które jej doznały. W wielu przypadkach zaczyna się od ignorowania czyichś potrzeb, krytykowania poglądów, wyglądu, zazdrości, ograniczania kontaktów z bliskimi, a kończy na groźbach, oczernianiu, oskarżaniu, poniżaniu, wyśmiewaniu, szantażowaniu.
• materialna (ekonomiczna), uniemożliwianie podjęcia pracy, odbieranie zarobionych pieniędzy, niszczenie własności, uniemożliwianie dostępu do wspólnych środków finansowych i dóbr materialnych. Z przemocą materialną mamy często do czynienia wówczas, gdy np. pracujący mąż uważa, że zarobione przez niego pieniądze są jego własnością, a niepracująca zawodowo, wychowująca dzieci żona nie ma do nich prawa.
• seksualna, przedmiotowe traktowanie drugiej osoby w celu zaspokojenia własnych potrzeb seksualnych. Zmuszanie do nieakceptowanych przez drugą osobę praktyk i zachowań seksualnych.  O tego rodzaju przemocy można mówić nie tylko w przypadku gwałtu czy zmuszania do innych czynności seksualnych, ale także np. w sytuacji zmuszania do oglądania pornografii.
• zaniedbanie, tę formę przemocy stosują najczęściej osoby dorosłe wobec dzieci. Jest to niezaspokajanie ich podstawowych potrzeb emocjonalnych i fizycznych. O zaniedbaniu można mówić w przypadku odrzucenia emocjonalnego dziecka, braku zainteresowania jego rozwojem, sytuacją życiową, problemami, a także stanem zdrowia i higieną. Zaniedbanie to także niezaspokajanie potrzeb żywieniowych i związanych z ubiorem.
• cyberprzemoc, czyli przemoc z użyciem technologii cyfrowych – takich jak telefony i komputery – polegająca na nękaniu, ośmieszaniu, obrażaniu lub straszeniu innych w internecie. To każde złośliwe i krzywdzące działanie w sieci. Może dotyczyć każdego, choć często dotyka dzieci i młodzieży. W przeciwieństwie do tradycyjnej przemocy, w internecie materiały mogą krążyć latami, a sprawca bywa anonimowy

Co zrobić, jeśli jesteś osobą doznającą przemocy?

To, co się dzieje w Twojej rodzinie nie jest rzadkością, występuje w wielu rodzinach w Polsce. Wiele osób, podobnie jak Ty, doznaje przemocy w swoim domu. Nie mówią o tym, bo się boją lub wstydzą. Często też czują się winne zaistniałej sytuacji.

Nic nie usprawiedliwia przemocy. I każdy ma szansę zmienić sytuację swoją i swoich najbliższych. Sytuacja, jakiej doświadczasz może się skończyć, możesz żyć bez przemocy.

Pamiętaj, przemoc domowa jest przestępstwem. I nie skończy się sama z siebie. Pierwszym krokiem do jej przerwania jest przełamanie milczenia. Nie masz powodu, by się wstydzić.

• Masz prawo żyć w domu wolnym od przemocy
• Masz prawo czuć się bezpiecznie w swoim domu
• Masz prawo do szacunku i godnego traktowania
• Masz prawo do swobodnego wyrażania swojego zdania
• Masz prawo współuczestniczyć w podejmowaniu decyzji odnośnie spraw związanych z waszą rodziną, domem, dziećmi, wydatkami. Twoje potrzeby, sprawy są jednakowo ważne
• Masz prawo do swobodnego kontaktowania się z bliskimi, rodziną, przyjaciółmi

Co należy zrobić? Gdzie szukać pomocy?

• powiedz innym (siostrze, koledze/koleżance z pracy) o doznawanej przemocy – przełamanie milczenia i sekretu: przemoc domowa nie musi rozgrywać się w czterech ścianach domu
• szukaj pomocy w powołanych do tego instytucjach: ośrodkach wsparcia dla ofiar przemocy domowej, ośrodkach pomocy społecznej, punktach informacyjno-konsultacyjne, policji, prokuraturze, sądzie
• udaj się do poradni - rozmowa ze specjalistą zajmującym się sprawami przemocy ułatwi Ci podjęcie kolejnych kroków
• wezwij policję w sytuacji zagrożenia, upomnij się o uruchomienie procedury “Niebieskie Karty”
• podejmij kroki prawne i wykorzystaj możliwości prawnych w celu ochrony siebie i dzieci przed przemocą

Baza teleadresowa placówek zapewniających w 2026 roku schronienie osobom doświadczającym przemocy domowej na terenie województwa śląskiego (Plik pdf, 228.21 KB)

Pomoc z zewnątrz to Twoja szansa na wyjście z pułapki przemocy, w której się znajdujesz

Gdzie możesz szukać pomocy:

1. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Lublińcu oraz działający przy nim Zespół Interdyscyplinarny: Lubliniec, ul. Oświęcimska 30, tel. 34 351-20-05

2. Komenda Powiatowa Policji w Lublińcu, adres: Lubliniec, ul. Oświęcimska 6, tel. 47 858 32 55

3. Prokuratura Rejonowa w Lublińcu, adres: Lubliniec, ul. Plebiscytowa 30, tel. 34 353 07 44

4. Sąd Rejonowy w Lublińcu, adres: Lubliniec, ul. Sądowa 3, tel. 34 351 51 00

5. Punkt Konsultacyjny przy Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Lublińcu, adres: Lubliniec, ul. Oświęcimska 30, tel.: 34 351 14 61; dyżury konsultanta w zakresie przeciwdziałania przemocy domowej (po wcześniejszym umówieniu telefonicznym pod numerem 604 242 316) w każdy drugi i czwarty wtorek miesiąca w godzinach 16:00 – 18:00

6. Ogólnopolskie pogotowie dla ofiar przemocy w rodzinie ”Niebieska Linia”, tel.: 801 12 00 02

Co zrobić, jesteś świadkiem przemocy domowej?

Wiedz, że to nieprawda, że osoba doznająca przemocy nie prosi o pomoc, ponieważ jej nie chce, lub że akceptuje taką sytuację w swoim domu.

Ofiara przemocy domowej nie prosi głośno o pomoc, ponieważ:

• boi się o swoje życie i zdrowie, o życie i zdrowie swoich dzieci, bądź bliskich, tego, że nawet, jeśli zawiadomi o przestępstwie policję, prokuraturę, to i tak nikt nie będzie chciał zeznawać, że widział, słyszał jak ona doznaje przemocy
• nie wierzy: że ktoś chce i może jej pomóc, że ma prawo prosić o pomoc, że coś się zmieni;
• wstydzi się, ponieważ bierze na siebie całą odpowiedzialność za to, co się dzieje w jej domu

Co możesz zrobić by pomóc osobie doznającej przemocy?

Zawiadom osoby, które zajmują się udzielaniem pomocy w sytuacjach kryzysowych, czyli:

• ośrodek pomocy społecznej – znajduje się w każdej gminie
• policja – osobiście lub telefonicznie: 997 lub 112
• prokuratura
• pogotowie dla ofiar przemocy w rodzinie “Niebieska Linia” 0 801 12 00 02

Dzięki Tobie instytucje pomagające ofiarom przemocy mogą dotrzeć do ludzi, którzy tej pomocy potrzebują. Reaguj bezwzględnie, jeśli wiesz, że krzywdzone jest dziecko.